نوروتراپی

نوروتراپی، همچنین به عنوان نوروفیدبک شناخته می‌شود، نوعی درمان است که فعالیت امواج مغزی فرد را ارزیابی می‌کند. به افراد کمک می‌کند یاد بگیرند که چگونه فعالیت مغز خود را تغییر دهند و خود را بهبود بخشند. این روش درمانی که با نام بیوفیدبک الکتروانسفالوگرام (EEG) نیز شناخته می‌شود، از یک سیستم کامپیوتری برای نقشه برداری از امواج مغزی افراد استفاده می‌کند. روش مانیتورینگ به صورت غیر تهاجمی فعالیت الکتریکی روی پوست سر را ثبت می‌کند سپس امواج مغزی نقشه‌برداری شده با سیگنال‌هایی (بصری یا صوتی) که برای آموزش مجدد مغز استفاده می‌شوند، جفت می‌شوند.

نوروتراپی با آموزش افراد برای تولید الگوهای EEG مفید عمل می‌کند. در طول یک جلسه، امواج مغزی بیمار توسط حسگرها یا الکترودهای EEG جمع آوری می‌شود. آشکارسازها به صورت سطحی در امتداد پوست سر قرار می‌گیرند و به کامپیوتر متصل می‌شوند و پالس‌های الکتریکی تولید شده توسط مغز برای اجرای یک بازی کامپیوتری ساده استفاده می‌شود. از طریق این روش، بیماران نحوه کنترل و اجرای بازی شبیه سازی شده را یاد می‌گیرند.

اگرچه درمان شبیه یک بازی رایانه‌ای است، اما به افراد کمک می‌کند الگوهای ذهنی خود را تغییر دهند. آن‌ها یاد می‌گیرند که با بازی کردن و پاسخ دادن به بازخورد مثبت، عملکرد مغز خود را تنظیم و بهبود بخشند. با بهبود عملکرد مغز، افراد به احساسات و استرس‌های طاقت فرسا واکنش بهتری نشان می‌دهند و ذهنیت روشن‌تری ایجاد می‌کنند. با گذشت زمان، این فرآیند می‌تواند به افراد کمک کند تا اختلالات سلامت عصبی و روانی مختلف مانند اعتیاد را کاهش دهند.

EEG چیست؟

الکتروانسفالوگرام (EEG) اندازه گیری فعالیت الکتریکی مغز است. سلول‌های عصبی یا نورون‌ها با شلیک سیگنال‌های الکتروشیمیایی کوچک از یک سلول به سلول دیگر ارتباط برقرار می‌کنند. این سیگنال‌ها از طریق جمجمه عبور می‌کنند و باعث نوسانات الکتریکی کوچکی در حسگرهای فلزی قرار گرفته بر روی پوست سر می‌شوند و زمانی که سیگنال‌های عصبی به پوست سر می‌رسند، دامنه آن به حدود 10 میلیونیم ولت کاهش یافته است! این نوسانات الکتریکی تقویت شده و در کامپیوتر نمایش داده می‌شود.

EEG  به صورت یک خط موج‌دار ظاهر می‌شود و نوسانات الکتریکی ناشی از شلیک همزمان گروه‌های نورون را نشان می‌دهد. قرار دادن حسگرها بر روی پوست سر تعیین می‌کند که کدام بخش از مغز اندازه گیری می‌شود.

این EEG خام را می‌توان از نظر ریاضی به شکل موج‌های مختلفی تقسیم کرد که نشان دهنده انواع مختلفی از الگوهای شلیک است. این الگوهای شلیک متفاوت، به‌طور کلی سطوح مختلف فعال‌سازی مغز را نشان می‌دهند. امواج کوچک‌تر و سریع‌تر مانند بتا نشان‌دهنده فعالسازی بیشتر است، در حالی که امواج بزرگ‌تر و کندتر، مانند تتا، نشان‌دهنده فعالسازی کمتر است. بین الگوهای فعالیت مغز و عملکرد شناختی و رفتاری، همبستگی وجود دارد.

به عنوان مثال، اختلال کمبود توجه/بیش فعالی (ADHD) دارای یک نشانگر زیستی EEG مشترک است که به صورت فعالیت موج آهسته بیش از حد در قسمت‌های جلویی و مرکزی مغز نشان می‌دهد. این بدان معناست که این نواحی مغز کمتر فعال هستند، که می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی در تنظیم تمرکز و فعالیت بدنی شود.

مزایای نوروتراپی

نوروتراپی می‌تواند برای بهبود طیف گسترده‌ای از علائم در افراد در هر سنی مورد استفاده قرار گیرد. نوروتراپی می‌تواند به بهبود اضطراب، افسردگی، استرس، تمرکز، بی خوابی، درد مزمن، سوء مصرف مواد، استرس، سردرد، تروما و آسیب مغزی کمک کند. نوروتراپی همچنین می‌تواند عملکرد افراد مبتلا به اختلالات رشدی مانند اختلال طیف اوتیسم، مشکلات یادگیری و ناتوانی‌های ذهنی را بهبود بخشد، همچنین می‌توان از نوروتراپی برای بهبود اوج عملکرد نوازندگان، مدیران اجرایی و ورزشکاران استفاده کرد.

کاهش علائم اضطراب

اضطراب یک اختلال روانپزشکی شایع است که کودکان و بزرگسالان را در سراسر جهان تحت تاثیر قرار می‌دهد. افراد مبتلا به اختلالات اضطرابی می‌توانند نگرانی مزمن، ترس، مشکل در آرامش، بی قراری و تحریک پذیری را تجربه کنند. هنگامی که اضطراب شدید باشد، می‌تواند بر توانایی فرد برای مدیریت فعالیت‌ها و روابط روزانه خود تأثیر بگذارد همچنین اضطراب و بی قراری می‌تواند منجر به خستگی و مشکل در حفظ تمرکز شود.

اضطراب و استرس می‌تواند منجر به مشکلات سلامتی شود. به طور خاص، استرس یا اضطراب کنترل نشده می‌تواند بر تولید آدرنالین و کورتیزول تأثیر بگذارد، تولید هورمون‌های رشد را کاهش دهد و منجر به فعال شدن غیر طبیعی سیستم ایمنی و پاسخ‌های التهابی در بدن شود.

نوروفیدبک روشی غیر مداخله جویانه برای کاهش علائم اختلالات اضطرابی و بهبود عملکرد روزانه است. مزیت اصلی درمان نوروفیدبک این است که می‌تواند به مغز شما کمک کند تا خود را آرام کند و استفاده از راهبردهای مقابله‌ای یا توسعه راهبردهای جدید را برای شما آسان‌تر می‌کند.

در یک مطالعه، افراد مبتلا به اضطراب را که 30 جلسه نوروفیدبک EEG دریافت کردند، تحت نظر قرار داد. پس از درمان، معیارهای اضطراب به طور قابل توجهی کاهش یافت. علاوه بر این، یک سال پس از درمان، بیماران همچنان احساس بهتری داشتند و بهبود خلق و خوی خود را از درمان حفظ کرده بودند.

کاهش دوره‌های افسردگی

احساس ناراحتی یا غمگینی بخشی عادی از زندگی است اما وقتی غم و اندوه بلند شدن از رختخواب را دشوارتر می‌کند، یا زمانی که هیچ یک از فعالیت‌های قبلی‌تان دیگر سرگرم‌کننده یا هیجان‌انگیز به نظر نمی‌رسد، یا اگر احساس ناامیدی نسبت به احساس بهتر شدن دارید (حتی فکر خودکشی می‌کنید)، این نشانه‌ای است که غم و اندوه به افسردگی تبدیل شده است. افراد مبتلا به افسردگی انجام کارها، ادغام در گروه‌های اجتماعی و انطباق با شرایط جدید برایشان سخت‌تر است.

افسردگی یک اختلال روانی رایج است که افراد در هر سنی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. 20 درصد از جمعیت جهان در طول زندگی خود با دوره‌های افسردگی سر و کار دارند. همچنین، 30 درصد از افراد مبتلا به افسردگی به تنهایی از داروهای ضد افسردگی یا روان درمانی سود نمی‌برند. نوروفیدبک می‌تواند در بهبود سلامت روان برای کسانی که به داروهای ضد افسردگی یا درمان پاسخ نداده‌اند مفید باشد. نوروفیدبک یک روش غیر تهاجمی است که می‌تواند عملکرد اجرایی را بهبود بخشد و علائم افسردگی را کاهش دهد. علاوه بر این، عوارض جانبی محدود است و می‌تواند یک عمل مفید برای بیماران مبتلا به افسردگی مقاوم به درمان باشد.

بهبود توجه و تمرکز

اهمیت نوروفیدبک از توانایی آن در آموزش ذهن برای کمک به خود ناشی می‌شود. نوروفیدبک در درمان اختلال کمبود توجه (ADHD) می‌تواند به طور خاص به مناطقی از مغز کمک کند تا تمرکز راحت‌تر شود و منجر به افزایش یادگیری و عملکرد بهتر در مدرسه و محل کار شود.

ADHD  می‌تواند ناشی از فعالیت بیش از حد آهسته یا سریع در مغز باشد. درمان نوروفیدبک می‌تواند با تغییر نحوه ارتباط مغز و بهینه‌سازی فعالیت‌هایی که در نواحی خاص مغز اتفاق می‌افتد به کاهش علائم کمک کند و بدون دارو موثر است.

ثبات عاطفی

افراد اغلب تغییرات خلقی ناگهانی را تجربه می‌کنند که بر زندگی حرفه‌ای و شخصی آن‌ها تأثیر می‌گذارد. بسیاری از موقعیت‌ها در زندگی یک فرد به خصوص در یک محیط حرفه‌ای می‌تواند استرس‌زا باشد که در این موارد، احساساتی شدن بیش از حد می‌تواند منجر به عملکرد پایین شود. زمانی که فردی احساس می‌کند در شرایط سخت گیر افتاده است یا در افکار و احساسات منفی گیر کرده است، انجام دادن کارهای معمول ممکن است دشوار باشد. علاوه بر این، احساسات غیرقابل کنترل می‌تواند منجر به چالش‌هایی در مهمترین روابط ما شود. گاهی اوقات، این نزدیک ترین افراد به ما هستند که وقتی با کنترل عاطفی دست و پنجه نرم می‌کنیم، رنج می‌برند.

نوروفیدبک به مغز کمک می‌کند تا یاد بگیرد که خود را به روشی سالم‌تر تنظیم کند، بنابراین کنترل هیجانی آنقدر سخت نیست، حتی زمانی که تجربه‌های سختی را تجربه می‌کنید. علاوه بر این، الگوی گیر افتادن مغز بر روی افکار منفی (نشخوار فکری) را تغییر می‌دهد.

درمان علائم PTSD

اختلال استرس پس از سانحه را یک وضعیت روانپزشکی می‌نامند که در اثر تجربه یا مشاهده یک تهدید جدی یا رویداد آسیب‌زا ایجاد می‌شود. هنگامی که این اتفاق می‌افتد، خاطرات آسیب‌زا ممکن است باعث شود ما برای مدیریت افکار و احساسات خود دچار مشکل شویم، ممکن است به طور مزمن بیش از حد هوشیار باشیم و ممکن است احساس امنیت و آرامش برایمان سخت باشد.

مطالعه ای که بر روی بیماران مبتلا به PTSD انجام شد نشان داد که نوروفیدبک باعث کاهش مشکلات رها شدن، اختلال هویت و همچنین بهبود عملکرد مغز می‌شود.

مزایای استفاده از نوروتراپی در درمان PTSD:

  • الگوهای خواب بهتر
  • کاهش استرس
  • مکانیسم‌های مقابله‌ای خوب در موقعیت‌های روزمره
  • بهبود خلق و خو
  • بیش ‌هوشیاری کمتر
  • پاسخ‌های ترس کمتر
  • محرک‌های کمتر
  • نوسانات خلقی کمتر

بهبودی سکته مغزی و آسیب‌های مغزی

اخیراً از نوروفیدبک در بسیاری از تنظیمات درمانی همراه با رویکردهایی مانند فیزیوتراپی به عنوان یک روش جایگزین برای مدیریت شرایطی از جمله سکته مغزی، رویدادهای پس از ضربه، سردرد، آسیب‌ها، تنش مزمن عضلانی و بهبودی سرطان استفاده شده است.

اگرچه برای تمامی بیماران نوروتراپی جواب نمی‌دهد، اما می‌تواند به بهبود هماهنگی، تعادل، تمرکز، آرامش، گفتار، حافظه و سایر فرآیندهای ذهنی کمک کند. نوروفیدبک همچنین می‌تواند نقش مهمی در مدیریت سردردهای پس از سکته و پس از ضربه و سردردهای اولیه مانند سردردهای تنشی یا میگرن ایفا کند.

بر اساس مقاله واشنگتن پست، در طول جلسات نوروفیدبک سیگنال‌های پالسی به مغز ارسال می‌شود و تحقیقات نشان می‌دهد که این سیگنال‌ها مغز را قادر می‌سازد تا کانال‌های ارتباطی خود را احیا کند، کانال‌هایی که ممکن است پس از آسیب مغزی دچار اختلال شوند.

درمان علائم بی خوابی

مطالعه‌ای که در سال 2001 در Applied Psychophysiology and Biofeedback منتشر شد، نشان داد که نوروتراپی به درمان افرادی که از علائم بی‌خوابی رنج می‌برند کمک می‌کند و بیماران کاهش قابل توجهی در علائم ناکارآمد مانند خواب آلودگی در طول روز و بی خوابی در طول شب تجربه کردند.

معایب احتمالی نوروتراپی

نوروتراپی توسط المپیکی‌ها، ورزشکاران و مدیران اجرایی در سراسر جهان استفاده می‌شود و یک گزینه عالی برای کمک به درمان اعتیاد و بهینه سازی عملکرد مغز است، اما مانند هر چیز دیگری، معایب خود را نیز دارد.

در زیر لیستی از نقاط ضعف اصلی نوروتراپی/درمان نوروفیدبک آورده شده است:

  • درمان گران است.
  • یافتن آن آسان نیست.
  • مورد قبول همه بیمه‌ها نیست.
  • مزایای دائمی ارائه نمی‌دهد.
  • نیاز به فداکاری گسترده دارد.
  • وقت گیر است.

لیست معایب ممکن است اندک باشد اما قیمت گران و زمان طولانی درمان برای همه قابل انجام نیست. افراد مسئولیت‌ها و خانواده‌هایی دارند که باید از آن‌ها مراقبت کنند، که باعث می‌شود نوروتراپی جذابیت کمتری داشته باشد و این عوامل باعث می‌شود بسیاری از کاربران در حال بهبودی به جستجوی درمان‌های دیگری بپردازند که ممکن است کمتر نوآورانه باشند اما همچنان کارآمد باشند. در نهایت، نوروتراپی/نوروفیدبک یک گزینه عالی برای افرادی است که به دنبال افزایش احتمال بهبودی موفق خود هستند. اگرچه ممکن است معایب کمی داشته باشد، اما فوایدی که بیمار به دست می‌آورد بسیار زیاد است. کسانی که نوروتراپی را با سایر درمان‌های سنتی ترکیب می‌کنند، نتایج باورنکردنی را در مطالعات گزارش کرده‌اند.