تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان

تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان | مزایا و معایب

آیا از تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان آگاه هستید؟ مانند هر تکنولوژی دیگر، رسانه‌های اجتماعی هم جنبه‌های مثبت و منفی خود را دارند. هنگام صحبت از رسانه‌های اجتماعی و اثرات آن باید تمام جنبه‌های مثبت و منفی آن موردتوجه قرار گرفته و از نگرش تک‌بعدی پرهیز کرد. یکی از مهم‌ترین آن‌ها تاثیر رسانه بر سلامت فکری نوجوانان است. در حال حاضر شبکه‌های اجتماعی بخش جدایی‌ناپذیر زندگی تعداد کثیری از نوجوانان هستند.

پژوهش‌های انجام شده در مرکز تحقیقات Pew نشان داده است که بیش از 97 درصد از نوجوانان حداقل از یک شبکه اجتماعی استفاده می‌کنند و 45 درصد از آنان دائماً در این شبکه‌ها حضور فعال دارند. باوجود مزایای شبکه‌های اجتماعی، این پلتفرم‌ها خطرات و چالش‌های زیادی نیز برای سلامت فکری نوجوانان دارند. در این مقاله از مجموعه مقالات آرامیتو، نقش شبکه ‌های اجتماعی در سلامت فکری نوجوان را بررسی می‌کنیم.

تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان

با گسترش اینترنت در سرتاسر جهان و ایجاد یک دهکده جهانی، نقش شبکه‌های اجتماعی نیز در زندگی انسان‌ها و به‌ویژه قشر نوجوان پررنگ‌تر شد. شبکه‌های اجتماعی توانسته‌اند توجه بسیاری از نوجوانان را به خود جلب کرده و در این مسیر اثرات مثبت و منفی زیادی بر بسیاری از جنبه‌های زندگی نوجوانان گذاشته‌اند. در ادامه جنبه‌های مختلف تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان را بررسی می‌کنیم.

1. مزایای رسانه‌های اجتماعی

در مورد جنبه مثبت تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان باید گفت که این پلتفرم‌ها به نوجوانان اجازه می‌دهند تا با ایجاد هویت آنلاین و برقراری ارتباط ازطریق رسانه‌های اجتماعی، شخصیتی مستقل برای خود شکل دهند. یعنی همان چیزی که نوجوانان خواستار آن هستند. داشتن یک هویت مستقل، حق اظهارنظر و احترام به حقوق آنان از بدیهی‌ترین نیازهای نوجوانان در این برهه حساس سنی است. رسانه‌های اجتماعی می‌توانند برای نوجوانان و به‌ویژه افرادی که به دلایلی همچون بیماری مزمن و معلولیت از جامعه یا گروهی طرد شده‌اند، حس ارزشمندی و حمایت فراهم کنند.

با استفاده از این پلتفرم‌ها نوجوانان در معرض رویدادهای اجتماعی و جهانی قرار می‌گیرند و از این طریق می‌توانند دیدگاه‌های خود درباره موضوعات مختلف را گسترش دهند. آن‌ها می‌توانند به‌دور از موانع جغرافیایی، با همسالان خود تعامل داشته باشند و از این طریق اطلاعات خود در زمینه بسیاری از موضوعات علمی، اجتماعی و سیاسی را بالا ببرند.

جنبه مثبت تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان

جنبه مثبت تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان

 یک جنبه مثبت از تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان این است که نوجوانان درمورد رفتارهای سالم، اثرات آن بر زندگی فردی و اجتماعی، روش حل مسئله و ایجاد انگیزه می‌توانند اطلاعات زیادی کسب کرده و در زندگی خود به‌کار برند. حتی رسانه‌های اجتماعی که دارای بن‌مایه طنز هستند می‌توانند ازطریق ایجاد ارتباط بین همسالان مانع افسردگی و کاهش برخی تنش‌های دوره نوجوانی شوند. البته موضوع بسیار مهمی که دراین‌بین باید به آن توجه کرد نظارت بر پلتفرم‌های مورداستفاده و آموزش استفاده صحیح از رسانه‌های اجتماعی است.

همان قدر که رسانه‌های اجتماعی می‌توانند سازنده باشند، استفاده نادرست از آن‌ها آسیب‌های جبران‌ناپذیری بر سلامت فکری افراد می‌گذارد. به همین دلیل می‌توان گفت تاثیر رسانه بر سلامت فکری نوجوانان امری اجتناب‌ناپذیر است. این تأثیر هر دو جنبه مثبت و منفی را در برمی‌گیرد. مهم‌ترین مزایای تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان عبارت‌اند از:

  • سرگرمی‌های سازنده
  • ساخت هویت فردی مستقل
  • تأثیر مثبت بر سلامت فکری
  • ایجاد انگیزه برای موفقیت ازطریق تعامل با همسالان موفق
  • ایجاد اعتمادبه‌نفس با شرکت در بحث‌های آنلاین

البته باید توجه داشت که تأثیر مثبت شبکه‌های اجتماعی در صورتی است که استفاده درست را آموزش دیده و در شبکه‌ها و گروه‌های سالم فکری و اخلاقی عضو باشد. همچنین میزان استفاده روزانه از شبکه‌ها باید قانونمند و تحت کنترل باشد.

2. معایب رسانه‌های اجتماعی

درمورد جنبه منفی تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان باید گفت که این پلتفرم‌ها می‌توانند موجب حواس‌پرتی، اختلالات خواب و بروز ناهنجاری‌های رفتاری مختلف در نوجوانان شوند. حتی گاهی ممکن است نوجوان در معرض قلدری، دیدگاه‌های غیرواقعی از زندگی دیگران و شایعه‌پراکنی قرار گیرد. میزان خطر ناشی از تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان به مدت‌زمان استفاده آن‌ها بستگی دارد.

در مطالعه‌ای که در سال 2019 روی 6500 نوجوان 15-12 ساله آمریکایی انجام شد مشخص شد که افرادی که روزانه بیشتر از سه ساعت از رسانه‌های اجتماعی استفاده می‌کنند در معرض خطر سلامت فکری و روانی هستند. در مطالعه دیگری که در سال 2019 در انگلیس روی 12000 نوجوان 16-13 سال انجام شد نشان داد که استفاده روزانه بیشتر از سه بار در روز تهدیدی برای سلامت روانی و فکری نوجوانان است.

افسردگی، اضطراب، کاهش رضایت از زندگی شخصی و… برخی از جنبه‌های منفی نقش شبکه های اجتماعی در سلامت فکری نوجوان است. برخی دیگر از مهم‌ترین جنبه‌های منفی تاثیر رسانه بر سلامت فکری نوجوانان عبارت‌اند از:

  • اعتیاد به فناوری و رسانه‌های اجتماعی
  • کاهش فعالیت‌های بدنی و افزایش وزن
  • قرارگیری در معرض آزار و اذیت‌های سایبری
  • تمایل به انجام رفتارهای ناشایست جنسی
  • یادگیری روش‌های نادرست برای توجیه رفتارهای نادرست، پنهان‌کاری از والدین

تحقیقات مرکز پژوهش‌های Pew نشان داده است که 70 درصد نوجوانان رفتارهای خود در شبکه‌های اجتماعی را از والدین خود پنهان می‌کنند.

تاثیر رسانه بر سلامت فکری نوجوانان

تاثیر رسانه بر سلامت فکری نوجوانان

امروزه یکی از بحث‌انگیزترین سؤالات حوزه روان‌شناسی نوجوان، مربوط به تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان است. بر اساس گزارشی که توسط Common Sense Media درمورد تاثیر رسانه بر سلامت فکری نوجوانان منتشر شده است، 1500 نوجوان در این نظرسنجی شرکت کردند. این نوجوانان اظهار کردند که رسانه‌های اجتماعی در زندگی آنان اهمیت زیادی دارند.

این افراد ادعا کردند که آنان می‌توانند از رسانه‌های اجتماعی حمایت و مشاوره دریافت کنند و با رسانه‌های اجتماعی کمتر احساس تنهایی می‌کنند. همچنین می‌توانند با روش‌هایی خلاقانه موجودیت و هویت خود را نشان دهند. این نوجوانان همچنین بیان کردند که با کمک رسانه‌های اجتماعی، در برقراری ارتباط با دوستان و خانواده خود مشکلات کمتری داشته و می‌توانند با روش‌هایی خلاقانه ارتباطات خود را گسترش دهند.

براین‌اساس اگر بخواهیم نقش شبکه های اجتماعی در سلامت فکری نوجوان را بررسی کنیم نمی‌توان گفت صرفاً مثبت یا منفی است؛ زیرا شبکه‌های اجتماعی می‌توانند بر سلامت فکری و روانی نوجوانان اثرات منفی نیز داشته باشند.

نقش شبکه های اجتماعی در سلامت فکری نوجوان

در قسمت‌های قبل درباره تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان گفته شد که شبکه‌های اجتماعی مانند شمشیر دو لبه‌ای هستند که می‌توانند تأثیرات مثبت و منفی بر نوجوانان بگذارند. به دلیل حساسیت دوره نوجوانی، والدین باید دسترسی فرزندان خود به رسانه‌های اجتماعی را مدیریت کنند.

استفاده از شبکه‌ها، سایت‌ها و رسانه‌های اجتماعی مجاز، مدت‌زمان استفاده در روز و توجه به رفتارهای نوجوان باید توسط والدین مدیریت و کنترل نامحسوس شود. در غیر این صورت می‌تواند آسیب‌های شخصیتی، روحی و حتی جسمی زیادی را به بار آورد. بررسی‌های انجام‌شده روی نوجوانان آمریکایی نشان داد که در بین سال‌های 2015-2010 علائم افسردگی و نرخ خودکشی نوجوانان آمریکایی افزایش زیادی داشته است. برخی محققان این نظریه را مطرح کرده‌اند که افزایش بیش از حد استفاده از رسانه‌های اجتماعی در این دوره می‌تواند موجب این تغییرات در سلامت فکری و روانی نوجوانان باشد.

تحقیقات درباره تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان نشان داده است که نقش شبکه های اجتماعی در سلامت فکری نوجوان بسیار بالا است. این پژوهش‌ها اثبات می‌کند که میزان استفاده نوجوانان از رسانه‌های اجتماعی با سلامت روانشان ارتباط مستقیم داد. چرخیدن بیش از اندازه در شبکه‌های اجتماعی سیستم عصبی را به حالت جنگ‌وگریز در می‌آورد. درنتیجه اختلالاتی مانند افسردگی، ADHD و اضطراب نوجوانان بیشتر می‌شود.

چگونه از نوجوانان خود محافظت کنید؟

تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان جنبه‌های مثبت و منفی مختلفی دارد. آسیب‌های ناشی از جنبه‌های منفی تاثیر رسانه بر سلامت فکری نوجوانان، بسیار خطرناک هستند. به همین دلیل والدین باید بتوانند به فرزند خود مدیریت استفاده از رسانه‌های اجتماعی را آموزش دهند. برخی از راهکارها برای فراگیری استفاده درست از رسانه‌های اجتماعی عبارت‌اند از:

  • محدودیت‌های منطقی تعیین کنید و درباره آنها توضیح دهید.
  • در مورد شبکه‌های ناسالم و علت آن، فرزند خود را آگاه کنید.
  • اکانت‌های فرزند خود را کنترل کنید. 
  • درباره شبکه‌های اجتماعی و اثرات منفی و مثبت آن‌ها با فرزند خود صحبت کنید.
  • از آن‌ها بخواهید تا به‌صورت رودررو و در دنیای واقعی با دوستان خود ملاقات کنند. 

جمع‌بندی

یکی از مشکلات عصر اینترنت، جنبه منفی تاثیر رسانه های اجتماعی بر نوجوانان است. استفاده نادرست از  این رسانه‌‌ها می‌تواند اثرات منفی زیادی بر بسیاری از جنبه‌های زندگی نوجوانان داشته باشد. محققان در مورد تاثیر رسانه بر سلامت فکری نوجوانان نگران هستند؛ زیرا استفاده نامحدود از این شبکه‌ها می‌تواند موجب افسردگی، اضطراب، نارضایتی از زندگی و اختلالات خواب شود.

نقش شبکه ‌های اجتماعی در سلامت فکری نوجوان زمانی می‌تواند سازنده باشد که والدین و جامعه روش صحیح استفاده از شبکه‌های اجتماعی را به نوجوانان آموزش دهند. همچنین خانواده‌ها فرزندان خود را در این مورد نیز کنترل کنند. آرامیتو مرجعی مطمئن برای مشاوره گرفتن برای مشکلات روحی روانی است. از طریق صفحه تماس با ما می‌توانید با کارشناسان و مشاوران ما در آرامیتو در ارتباط باشید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *