نقش کورتیزول در بهبود خلق و خوی

نقش کورتیزول در بهبود خلق و خوی

تصور عموم افراد این است که هورمون کورتیزول منجر به تجربه استرس می‌شود. در حقیقت هم کورتیزول ترشح می‌شود تا ما را برای واکنش به موقعیت‌های استرس زا آماده کند. اما اثر ترمیمی برای آسیب‌های ناشی از استرس نیز دارد که باعث شده است اخیرا محققان نقش کورتیزول را در بهبود خلق و خوی بررسی کنند.
کورتیزول هورمونی است که در پاسخ به استرس آزاد می‌شود، اما می‌دانستید که همین هورمون به شما کمک می‌کند بعد از استرس احساس بهتری داشته باشید؟ در واقع مصرف یک دوز کورتیزول می‌تواند اثرات منفی ناشی از استرس را کاهش دهد. این یافته‌ها با انتظارات ما در تضاد است، اما اطلاعات مهمی در مورد نحوه‌ی تعامل استرس و کورتیزول ارائه می‌دهد.
برای درک این واقعیت باید دانست که دو سیستم پاسخ به استرس وجود دارد. در هنگام استرس، اولین سیستمی که پاسخ می‌دهد، سیستم عصبی سمپاتیک است. فعالیت این سیستم منجر به پاسخ کلاسیک «جنگ یا گریز» می‌شود: آدرنالین از غدد فوق کلیوی شما ترشح می شود،‌ قلب شروع به تند تپیدن می‌کند و تنفس تندتر می‌شود تا انرژی لازم برای پاسخ سریع به استرس را بدست آورید.
سیستم بعدی که پاسخ می‌دهد، محور هیپوفیز آدرنال هیپوتالاموس است (که به اختصار «محور HPA) نامیده می‌شود و این سیستمی است که در نهایت منجر به آزاد شدن کورتیزول می‌شود. نکته مهم این است که این سیستم به طور قابل توجهی کندتر از سیستم عصبی سمپاتیک است. در حالی که سیستم عصبی سمپاتیک در چند میلی ثانیه پاسخ می‌دهد، پاسخدهی محور HPA  چند دقیقه طول می‌کشد. در نتیجه از شروع استرس تا اوج پاسخ کورتیزول می‌تواند حدود 10  دقیقه طول بکشد. در یک موقعیت استرس‌زای ناگهانی، کورتیزول ممکن است حتی تا زمانی که وضعیت تمام نشده ترشح نشود.


اگر کورتیزول حتی تا زمانی که استرس تمام نشده به اوج خود نرسد، چه می‌شود؟ یکی از اقدامات اولیه آن کمک به بهبود از استرس است. در تاریخ تکامل ما، استرس احتمالاً شامل آسیب می‌شود. کورتیزول بالا می‌تواند به بهبود این آسیب کمک کند.
در مطالعه‌ای که پاسخ‌های استرس را در آزمایشگاه بررسی می‌کرد، افرادی که پاسخ کورتیزول بیشتری به استرس نشان دادند، خلق و خوی مثبت‌تری نسبت به افرادی که پاسخ کورتیزول کمتری داشتند، نشان دادند. در مطالعه دیگری، افرادی که قبل از تجربه استرس، دوز کورتیزول دریافت کردند، نسبت به افرادی که دارونما دریافت کردند، خلق و خوی مثبت‌تری نشان دادند. این نتایج نشان می‌دهد که کورتیزول یک اثر بافرکننده خلق و خو دارد و این اثر کمک می‌کند تا در پاسخ به استرس، خلق و خوی منفی ما کنترل شود.

تصور عموم افراد این است که هورمون کورتیزول منجر به تجربه استرس می‌شود. در حقیقت هم کورتیزول ترشح می‌شود تا ما را برای واکنش به موقعیت‌های استرس زا آماده کند. اما اثر ترمیمی برای آسیب‌های ناشی از استرس نیز دارد که باعث شده است اخیرا محققان نقش کورتیزول را در بهبود خلق و خوی بررسی کنند. کورتیزول هورمونی است که در پاسخ به استرس آزاد می‌شود، اما می‌دانستید که همین هورمون به شما کمک می‌کند بعد از استرس احساس بهتری داشته باشید؟ در واقع مصرف یک دوز کورتیزول می‌تواند اثرات منفی ناشی از استرس را کاهش دهد. این یافته‌ها با انتظارات ما در تضاد است، اما اطلاعات مهمی در مورد نحوه‌ی تعامل استرس و کورتیزول ارائه می‌دهد. برای درک این واقعیت باید دانست که دو سیستم پاسخ به استرس وجود دارد. در هنگام استرس، اولین سیستمی که پاسخ می‌دهد، سیستم عصبی سمپاتیک است. فعالیت این سیستم منجر به پاسخ کلاسیک «جنگ یا گریز» می‌شود: آدرنالین از غدد فوق کلیوی شما ترشح می شود،‌ قلب شروع به تند تپیدن می‌کند و تنفس تندتر می‌شود تا انرژی لازم برای پاسخ سریع به استرس را بدست آورید. سیستم بعدی که پاسخ می‌دهد، محور هیپوفیز آدرنال هیپوتالاموس است (که به اختصار «محور HPA) نامیده می‌شود و این سیستمی است که در نهایت منجر به آزاد شدن کورتیزول می‌شود. نکته مهم این است که این سیستم به طور قابل توجهی کندتر از سیستم عصبی سمپاتیک است. در حالی که سیستم عصبی سمپاتیک در چند میلی ثانیه پاسخ می‌دهد، پاسخدهی محور HPA چند دقیقه طول می‌کشد. در نتیجه از شروع استرس تا اوج پاسخ کورتیزول می‌تواند حدود 10 دقیقه طول بکشد. در یک موقعیت استرس‌زای ناگهانی، کورتیزول ممکن است حتی تا زمانی که وضعیت تمام نشده ترشح نشود. اگر کورتیزول حتی تا زمانی که استرس تمام نشده به اوج خود نرسد، چه می‌شود؟ یکی از اقدامات اولیه آن کمک به بهبود از استرس است. در تاریخ تکامل ما، استرس احتمالاً شامل آسیب می‌شود. کورتیزول بالا می‌تواند به بهبود این آسیب کمک کند. در مطالعه‌ای که پاسخ‌های استرس را در آزمایشگاه بررسی می‌کرد، افرادی که پاسخ کورتیزول بیشتری به استرس نشان دادند، خلق و خوی مثبت‌تری نسبت به افرادی که پاسخ کورتیزول کمتری داشتند، نشان دادند. در مطالعه دیگری، افرادی که قبل از تجربه استرس، دوز کورتیزول دریافت کردند، نسبت به افرادی که دارونما دریافت کردند، خلق و خوی مثبت‌تری نشان دادند. این نتایج نشان می‌دهد که کورتیزول یک اثر بافرکننده خلق و خو دارد و این اثر کمک می‌کند تا در پاسخ به استرس، خلق و خوی منفی ما کنترل شود. اما چرا باید چنین باشد؟ فیزیولوژی استرس انسان (مخصوصاً هورمون کورتیزول) علاوه بر اینکه ما را برای پاسخ به موقعیت‌های استرس‌زا آماده می‌کند، اثرات استرس را بهبود می‌بخشد. این موضوع هم در بدن صادق است و هم در مغز. کورتیزول در بدن به کاهش التهاب کمک می‌کند و در مغز به گیرنده‌های خاصی که در خلق و خوی دخیل هستند می‌چسبد، تا فرد بتواند به حالت‌های هیجانی قبل از استرس خود بازگردد. کار بالینی بر روی این یافته‌ها برای بررسی تأثیر کورتیزول بر علائم اختلالاتی مانند فوبیا و PTSD تمرکز دارد. یک مطالعه قابل توجه در افراد مبتلا به فوبیای اجتماعی، تأثیر یک دوز کورتیزون (نسخه مصنوعی کورتیزول) را بر پاسخ ترس به یک عامل استرس زای اجتماعی بررسی کرد. نتایج نشان داد که کورتیزون گزارش‌های ترس را کاهش داده و پاسخ‌های ضربان قلب را در طول استرس اجتماعی در مقایسه با دارونما کاهش می‌دهد. این اثر شگفت‌انگیز کورتیزول بر خلق و خو، مثال خوبی از «عقل بدن» است. هورمونی که در پاسخ به استرس ترشح می‌شود، در نهایت بر ترمیم آسیب‌های ناشی از استرس، هم در ذهن و هم در بدن، تاثیرگذار است. با این حال استرس مزمن می‌تواند سیستم را تحت تأثیر قرار دهد و منجر به تضعیف سلامت روانی و جسمی شود. پس لازم است تعادل حفظ شود.


اما چرا باید چنین باشد؟ فیزیولوژی استرس انسان (مخصوصاً  هورمون کورتیزول) علاوه بر اینکه ما را برای پاسخ به موقعیت‌های استرس‌زا آماده می‌کند، اثرات استرس را بهبود می‌بخشد. این موضوع هم در بدن صادق است و هم در مغز. کورتیزول در بدن به کاهش التهاب کمک می‌کند و در مغز به گیرنده‌های خاصی که در خلق و خوی دخیل هستند می‌چسبد،  تا فرد بتواند به حالت‌های هیجانی قبل از استرس خود بازگردد.
کار بالینی بر روی این یافته‌ها برای بررسی تأثیر کورتیزول بر علائم اختلالاتی مانند فوبیا و PTSD تمرکز دارد. یک مطالعه قابل توجه در افراد مبتلا به فوبیای اجتماعی، تأثیر یک دوز کورتیزون (نسخه مصنوعی کورتیزول) را بر پاسخ ترس به یک عامل استرس زای اجتماعی بررسی کرد. نتایج نشان داد که کورتیزون گزارش‌های ترس را کاهش داده و پاسخ‌های ضربان قلب را در طول استرس اجتماعی در مقایسه با دارونما کاهش می‌دهد.
این اثر شگفت‌انگیز کورتیزول بر خلق و خو، مثال خوبی از «عقل بدن» است. هورمونی که در پاسخ به استرس ترشح می‌شود، در نهایت بر ترمیم آسیب‌های ناشی از استرس، هم در ذهن و هم در بدن، تاثیرگذار است. با این حال استرس مزمن می‌تواند سیستم را تحت تأثیر قرار دهد و منجر به تضعیف سلامت روانی و جسمی شود. پس لازم است تعادل حفظ شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *