هوش هیجانی در کودکان

هوش هیجانی در کودکان

قبل از پرداختن به مبحث هوش هیجانی در کودکان ابتدا باید دید هوش هیجانی چیست. منظور از هوش هیجانی (EI) توانایی هوشمندانه مهار احساسات و استفاده از آن‌ها در امور مهم مانند حل مسئله، یادگیری و تفکر است. تحقیقات نشان داده است که هوش هیجانی بالا نقش مهمی در موفقیت افراد دارد. به همین دلیل امروزه توجه به تاثیر هوش هیجانی بر موفقیت کودک اهمیت زیادی یافته است و روش‌های زیادی برای پرورش هوش هیجانی کودکان توصیه می‌شود. در این مقاله از گروه روان‌شناسی آرامیتو EI در کودکان و راهکارهای پرورش آن را بررسی می‌کنیم.

هوش هیجانی چیست؟

در سال 1995 کتاب «چرا هوش عاطفی مهم‌تر از ضریب هوشی است؟» مفهوم هوش هیجانی در کودکان و بزرگسالان را بر سر زبان‌ها انداخت. نویسنده این کتاب روان‌شناسی به نام دکتر دانیل گلمن است و می‌گوید: هوش هیجانی دارای 5 بخش اساسی است که این بخش‌ها عبارت‌اند از:

  • خودآگاهی: وقتی افراد می‌دانند در یک‌زمان خاص چه احساسی دارند و چگونه احساس آنان بر خلق‌وخوی دیگران اثر می‌گذارد.
  • خودتنظیمی: زمانی که افراد می‌توانند روش واکنش خودشان نسبت به احساسات‌شان را کنترل کنند. افراد دارای هوش هیجانی بالا قبل از اقدام بر اساس انگیزه، عواقب احتمالی کار خود را در نظر می‌گیرند.
  • انگیزه: افراد دارای هوش هیجانی بالا برخلاف احساسات منفی خود، به اهداف تعیین‌شده‌شان می‌رسند.
  • همدلی: افراد با EI بالاتر بهتر می‌توانند احساسات دیگران را درک کنند.
  • مهارت‌های اجتماعی: وقتی است که فرد بتواند روابط خود را با دیگران مدیریت کند. چنین افرادی می‌دانند چه رفتارهایی با واکنش مثبت اطرافیان روبرو خواهد شد.

یکی از ویژگی‌های مهم هوش هیجانی در کودکان و بزرگسالان چگونگی واکنش به چالش‌ها است. در حقیقت هوش هیجانی مانند GPS عمل می‌کند و فرد می‌تواند مسیر صحیح را از میان موانع پیدا کند.

به همین ترتیب می‌توان میزان تاثیر هوش هیجانی بر موفقیت کودک را نیز سنجید. تقویت EI در کودکان موجب می‌شود تا کودک موقعیت‌های دشواری را که در آن گیر افتاده بسنجد و راه‌حل‌هایی برای‌شان پیدا کند. 

اهمیت هوش هیجانی در کودکان

هوش هیجانی در کودکان

کودکانی که دارای هوش هیجانی بالایی هستند در امور جمعی مدرسه و جامعه بزرگ‌تر مشارکت بیشتری دارند. هوش هیجانی در کودکان موجب می‌شود تا آنان روابط مثبت بیشتری با دیگران داشته و میزان همدلی‌شان با اطرافیان و محیط بیشتر شود. این کودکان در مدرسه توجه بیشتری به درس از خود نشان می‌دهند. هوش هیجانی مجموعه‌ای از مهارت‌های مربوط به مدیریت احساسات خود، اطرافیان و توانایی استفاده از احساسات برای هدایت افکار و اعمال فردی و اطرافیان است.

پرورش هوش هیجانی به فرد کمک می‌کند تا احساسات خود را به صورتی صحیح مدیریت کرده و از مسیر عقلانی خارج نشود؛ به‌عنوان‌مثال عواطف خود را با خشم یا هیجان بیش از اندازه نشان ندهد. به همین دلیل فرد با EI بالاتر می‌تواند به موفقیت‌های بیشتری دست یابد. با این تفاسیر می‌توانیم به تاثیر هوش هیجانی بر موفقیت کودک پی ببریم. 

تاثیر هوش هیجانی بر موفقیت کودک

وقتی بتوانیم با روش‌های صحیح رشد هوش هیجانی در کودکان میزان EI را در کودک بالا ببریم او به‌تدریج نحوه مدیریت احساسات خود را فراگرفته و می‌تواند عواقب مثبت یا منفی اعمال و گفته‌های خود را پیش‌بینی کند. درنتیجه شاهد تاثیر هوش هیجانی بر موفقیت کودک در موارد زیر خواهیم بود:

1. ایجاد روابط پایدار و مثبت

کودکان دارای هوش هیجانی بالا به‌راحتی با دیگران ابراز همدردی کرده و بهتر می‌توانند با آنان ارتباط بگیرند. این مهارت برای ایجاد و حفظ روابط سالم با همسالان، مربیان و خانواده اهمیت زیادی دارد. درنتیجه کودک راه‌های صحیحی برای ابراز خود و رسیدن به موفقیت پیدا می‌کند. 

2. مدیریت هیجانات

بالابودن هوش هیجانی در کودکان موجب می‌شود تا آنان بهتر بتوانند احساسات خود را مدیریت، تنظیم و کنترل کنند. این کودکان به‌جای متوسل‌شدن به رفتارهای تهاجمی، خواسته و احساسات خود را به روشی سالم بیان می‌کنند. چنین کودکانی به روش‌های نادرست مانند دروغ و پنهان‌کاری نیز متوسل نمی‌شوند.

3. تاثیر هوش هیجانی در کودکان؛ تاب‌آوری

یک مورد دیگر از تاثیر هوش هیجانی بر موفقیت کودک افزایش تحمل و تاب‌آوری کودک است. چنین کودکی بهتر می‌تواند از چالش‌ها عبور کرده، شکست‌ها را به‌راحتی بپذیرد و بعد از شکست راهی صحیح برای رسیدن به پیروزی پیدا کند.

پرورش هوش هیجانی در کودکان

پرورش هوش هیجانی در کودکان

توانایی فرد در بیان احساسات و مدیریت مناسب آن‌ها هوش هیجانی نام دارد. رشد هوش هیجانی می‌تواند بر موفقیت‌ کودکان در مدیریت احساسات، مهارت‌های ارتباطی، یادگیری و موفقیت در آینده تأثیر زیادی داشته باشد. برای پرورش هوش هیجانی سن خاصی مدنظر نیست و در هر سنی می‌توان برای پرورش آن اقدام کرد. تاثیر هوش هیجانی بر موفقیت کودک از ابعاد مختلف اهمیت دارد؛ به‌عنوان‌مثال توانایی تفکر منطقی در کودک رشد می‎‌کند. در ادامه چند مرحله از راهکارهای پرورش EI در کودک را بیان می‌کنیم:

1. اهمیت دادن به احساسات کودکان

کودک باید بداند که تمام احساسات مهم هستند. کارشناسان توصیه می‌کنند که از توصیف احساساتی مانند خشم یا ترس به‌عنوان حس «نفرت‌انگیز یا منزجرکننده» خودداری کنید. برای تقویت هوش هیجانی در کودکان بهتر است از واژه‌هایی مانند «ناراحت‌کننده یا ناخوشایند» استفاده کنید و همان اهمیتی را به آن‌ها دهید که به حس شادمانی و خوشحالی می‌دهید.

2. شنونده خوبی باشید و احساسات فرزندتان را تایید کنید

وقتی کودک درباره احساسات خود با شما صحبت می‌کند کاملاً به او توجه کنید. برای تقویت هوش هیجانی در کودکان باید او بداند که واقعاً به احساساتش اهمیت می‌دهید و او را درک می‌کنید. باید آنچه را که می‌شنوید بازتاب دهید تا کودک کاملاً به شما اعتماد کند.

3. به او کمک کنید تا مشکل خود را با وجود محدودیت حل کند

یکی دیگر از روش‌های پرورش هوش هیجانی کودک این است که روش حل مسئله و مهارت درست برخورد با مشکلات را فراگیرد. یکی از مزایای تقویت هوش هیجانی در کودکان این است که به این باور برسد که تمام احساسات قابل‌قبول هستند؛ ولی همه رفتارها خیر. کودک با یادگیری روش حل مسئله بهتر می‌تواند با احساسات خود کنار آمده و آن‌ها را مدیریت کند.

جمع‌بندی

هوش هیجانی در کودکان یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی است که با کمک روش‌های ساده و کاربردی می‌توان مهارت‌های مهمی را در کودک تقویت کرد. مهارت حل مسئله، برقراری ارتباط صحیح با همسالان، خانواده و اطرافیان، کنترل و مدیریت احساسات ازجمله مزایای تاثیر هوش هیجانی بر موفقیت کودک هستند.

برای پرورش هوش هیجانی در کودک باید به احساسات او احترام گذاشته و به او کمک کرد تا بتواند باوجود محدودیت‌ها راه‌حل مقابله با چالش‌ها را فراگیرد. گروه روان‌شناسی آرامیتو با تخصص کامل در زمینه شیوه‌های صحیح فرزندپروری، راهکارهای مفید برای پرورش کودکانی خلاق را در اختیار شما قرار می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره می‌توانید به صفحه تماس با ما مراجعه کنید. 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *